De naam Van den Dool als vermeld in “de Geschiedenis van de Hoge en Vrije Heerlijkheden van Noordeloos en Overslingeland” van M.W. Schakel 1955. Enkele van de genoemde feiten zijn op deze site ook te vinden als afzonderlijk familieverhaal.

Periode 1800 tot 1900

 Jaar Datering Weergave feit of gebeurtenis
1803 Opgave gevangen schadelijk gedierte.
Tussen 1763 en 1803 werden volgens opgave van een gaardermeester gevangen:
7 otters
80 vossen
245
1808 27 aug. Lijst van contribuabelen Alblasserwaardse en Overwaardse omslagen:(in totaal 201 namen) waaronder:
Cornelis Pieter van den Dool
[61] klasse 33 20 gulden
Gerrit Huibert van den Dool [616] klasse 34 10 gulden
Cornelis Huiberse van den Dool [543] klasse 34 10 gulden
Teunis van den Dool [60] klasse 34 10 gulden
Men moest in totaal 1820 gulden opbrengen en in Dordrecht afdragen.
295
1809 Overstroming Alblasserwaard.
Na een zeer koude winter (op 11 januari kan men bij Tiel nog met paard en wagen over het ijs de Waal oversteken) beginnen de rivieren te kruien.
Grote ijsdammen veroorzaken zeer hoge waterstanden en een van de grootste rampen in het rivierengebied staat voor de deur. Verscheidene Betuwedijken breken. De Diefdijk en de Lingedijken worden tot 1 meter opgekist om W.-Nederland te beschermen.
Maar weer ontstaat bij Kedichem een breuk door verzakking en het gehele ijsveld spoelt door. Daarmee is het lot van de Alblasserwaard en Vijfherenlanden bezegeld. Het water komt tot bijn 12 voet hoog!
De stad Gorkum loopt ernstig gevaar en komt deels onder water. Door een enorme krachtsinspanning van de burgerij en de Garde des Konings (Koning Lodewijk Napoleon leidt persoonlijk de akties) waarbij men de straten opbreekt om de stenen in de bressen te storten, wordt de stad gered.
1811 9 mrt. Bevolking Noordeloos:
totaal 577 personen waaronder:
2 militairen onder de wapenen
101 gehuwde mannen
102 gehuwde vrouwen
195 ongehuwde mannen
148 ongehuwde vrouwen
17 weduwnaars
12 weduwen
Er werd in die periode te Noordeloos jaarlijks 53000 liter hennep geteeld.
Aan vuurwapens waren er op 13 juli 1811 te Noordeloos:
2 geweren, 5 karabijnen, 3 degens en 6 sabels
293
1811 25 juni Jan van den Dool [64] diaken, wordt aangezocht samen met ouderlingen Rietveld en H. van der Leeden en diaken A. Blokland de Heer van Noordeloos kennis te gaan geven van de beroeping van een nieuwe dominee (Ds. Indeweij uit Neder-Hemert). “dog daar de Heer dezer plaats afwezig was, is de uitvoering van deeze Last tot hedenavond uitgesteld”.

 

1811 nov. Opgave der Landerijen te Noordeloos
Over Noordeloos lag toen:
254
Morgen Hond Roeden
Bouwland 63 2 2 7/8
Weiland 637 1 68 ¼
Tuin 1 1 75
Griend 57 1 23
Nietswaardig 6 4 70
Hooiland 852 2 50 3/8
Totaal areaal 1618 M. 1 H. 89 ½ R.
waarvan de Doolen dus bezaten c.q.gebruikten:
Kinderen Gerrit van den Dool [62] 22M 1H 50R op de Noordzij en op Botersloot
Cornelis Pieterse van den Dool [61] 15M 5H 81 1/4R op de Noordzij
Gerrit Huibertse van den Dool [616] 15M 3H op de Noordzij
Kinderen Jan van den Dool [59] 27M 3H op de Noordzij en op Botersloot
Cornelis Huibertse van den Dool [543] 20M 2H 50R op de Noordzij, op Grootewaard en op Botersloot

 

1812 14 aug. Jan Cornelisse van den Dool: [64?]:
Installatie als lid Municipaliteit onder Franse wetgeving
302
1813 23 nov Jan van den Dool [64?]:
Zitting in de municipaliteit (onder Frans gezag dus) kort voor de bevrijding in 1814
303
1817 18 mrt. Jan van den Dool [64?]:
Door Gedeputeerde Staten van ZH benoemd als Raadslid en Assesor (wethouder) vanaf dan ook Heemraad genoemd, voor de Noordzij op voordracht van de Heer van Noordeloos – Willem. H. van Barnevelt.
Jan van den Dool stond echter op het punt de gemeente te verlaten en in zijn plaats werd Pieter Verwolf alsnog voorgedragen.
Cornelis Huibertse van den Dool [543] treedt af als Heemraad voor Botersloot.
305
258
1817 22 nov Jan van den Dool [64?] vervangen.
Gedeputeerde Staten vervangt Jan van den Dool en Cornelis Kooyman (Overslingeland) als raadsleden! Dit was enkel een formele zaak, daar Jan en Cornelis tot dan toe niet in functie waren getreden. Jan vanwege voorgenomen vertrek uit Noordeloos en Cornelis had zijn benoeming geweigerd.
305
1820 Overstroming Alblasserwaard.
Vanaf 22 januari als de Waaldijk breekt bij Kekerdom, zorgt een hele reeks dijkbreuken voor het overstromen van: De Betuwe, Tielerwaard, het Maasdal, de Maaskant. Land van Maas en Waal, Rijk van Nijmegen, de Vijfherenlanden en (alweer) de Alblasserwaard. De steden Den Bosch en Gorcum liggen als bakens in een woelige zee. De schade aan huizen, boomgaarden landbouwgrond en veestapel is enorm.
1826 21 oct. Cornelis van den Dool [onbekend] Geslaagde (aanslag wegen) die wordt gehoord door de Raad.
[N.B. dit kan Cornelis (543) niet zijn, die overleed in 1818].
307
1829 9 mei Sterfdag van Willem Hendrik van Barnevelt.
Deze had geen nakomelingen en de talrijke erfgenamen besloten de Heerlijkheid met alles wat er bij hoorde te verkopen.
117
1829 31 aug. Noordeloos onder de Van Dams.
Mr. Jacob van Dam, lid van de Raad van de Stad Rotterdam, koopt de Heerlijkheid Noordeloos.
Koopprijs f 67.680,- guldens.
Hijzelf, J.P.H.L. van Dam en Thierry Guilaume Marie Alexandre van Dam, waren ambachtsheer van de Heerlijkheid Noordeloos en Overslingeland van 1829 – 1892
121
1835 4 aug. De Kerkeraad van de Hervormde Kerk behandelt een brief waarin enige ledematen afscheiding verzoeken en vorderen “dat onze namen volgens art. 2 van het algemeen reglement uit de doop- en ledematenboeken zal uitgeschrapt worden”:
Huibert van den Dool [616] Johannes Zwank, Cornelis den Hartog en Neeltje Schippers.
De reactie van de Kerkeraad is zeer nuchter “wordt besloten genoemde lidmaten uit het lidmatenboek te schrappen”.
”Wordt besloten de kinderen uit het Doopboek niet uit te schrappen”.
147182
1836 8 apr. Dominee Arnoldus Matthes (1834-1837)
had het moeilijk met de afscheiding, maar ook met het conflict met de diaken F. van den Dool (544) die bij de schriftelijke kerkvisitatie op die datum met zijn handtekening bekrachtigde de verklaring, dat Ds. Matthes een Godloochenaar zou zijn.
Op een schrijven van het classicaal bestuur zijn woorden waar te maken. Kwam er een antwoord zijnerzijds, waarin “niet de minste grond voor zulk een beschuldiging wordt gevonden”. De classis besluit dan ook Van den Dool als diaken te schorsen en hem 4 weken de tijd te geven zijn woorden waar te maken. De schriftelijke reactie van Van den Dool kan de toets der classicale critiek in geen enkel opzicht doorstaan, weshalve hij als diaken ontslagen wordt en van het Avondmaal geweerd dient te worden, zolang hij geen berouw toont c.q. zijn woorden waar maakt.
182
1836 29 oct. Floris van den Dool [544] Genoemd als gaardermeester, een ambt dat hij tot zeker 1845 zou vervullen.
De gaardermeester was tevens waardsman.
309
257
1836 7 dec. Broeder Van den Dool [544] komt bij Ds. Matthes berouw tonen en vergiffenis vragen, weshalve hem het Avondmaal niet langer verboden wordt.
1839 25 mrt. Dominee Van Manen (1838-1844) noteert geregeld verzoeken om afscheiding,
o.a. van: Florus van den Dool [544] en kind Cornelis [545]
182
1844 Floris van den Dool [544] Voornaam grondeigenaar genoemd als lid commissie controle van de Gemeenterekening 315
1845 Noordeloos telt 820 zielen in 116 huizen schrijft Van ‘t Sant 121
1846 1 jan. Noordeloos telt 850 zielen (volgens van der Aa)
740 hervormd en 60 afgescheiden
totaal 151 gezinnen die 112 huizen bewonen.
203
1847 1 jan. Noordeloos telt 852 zielen 203
1848 1 jan. Noordeloos telt 808 zielen
de teruggang in aantal komt mede door de “emigranten” van 1847 (Chr. Afgescheidenen) die naar Amerika vertrokken.
203
1848 5 jan. Florus van den Dool [544] Genoemd als candidaat raadslid maar; zegt de burgemeester “hoewel in mijn kerk gaande is hij de gevoelens der afgescheidenen toegedaan” 310
1848 14 dec Floris van den Dool [544] wordt tot ouderling verkozen. Hij geeft daarbij een uiteenzetting over zijn terugkeer tot de Hervormde Kerk (hij had tot de afgescheidenen behoord). 184
1850 Beroepen te Noordeloos in 1850
56 hennepbouwers
32 arbeiders
5 vetweiders
7 timmerlieden
4 kleermakers
4 kooplieden
3 winkeliers
2 schoenmakers
2 kuipers
2 metselaars
2 watermolenaars
1 predikant
1 voorganger afgescheidenen
1 burgemeester
1 heelmeester
1 bakker
1 tuinman
1 mandenmaker
1 voerman
1 veldwachter
1 jachtopziener
1 onderwijzer
1 verver
1 smid
1 wagenmaker
1 rietdekker
1 rijksontvanger
1 slager
1 korenmolenaar
er ontbreken 5 cafehouders!
323
1850 Christelijk afgescheidenen Gemeente van Noordeloos
Er zijn totaal 138 lidmaten in dat jaar. Ingeschreven zijn onder Noordzijde:
-Maaike Kooywijk – weduwe van Dirk van den Dool, hennepbouwer [66],
geboren 31 maart 1804
tezamen met 2 kinderen en 1 personeel en
-Adriaan van den Dool, hennepbouwer [511], geboren 19 april 1806
tezamen met vrouw, 1 kind en 1 personeel. Adriaan en zijn vrouw Maaike Muilwijk woonden maar 5 jaar in Noordeloos (periode 1845 – 1850) en hebben zware beproevingen doorgemaakt. Ze kregen 13 kinderen waarvan slechts 1 zoon (Dirk) en 1 dochter (Willempje) trouwden en een gezin stichtten.
Maar liefst 11 kinderen overleden binnen 1 jaar na geboorte.
204
1851 Bevolking Noordeloos:
totaal 847 personen
319
1851 2 apr. Kerkeraadsvergadering (verslag):
”Broeder Floris van den Dool [544] (de teruggekeerde) beklaagt zich over broeder Jacob de Jong, die zich laatstleden Zondag na de kerkdienst in tegenwoordigheid van de Kerkeraad, de kerkvoogd en den onderwijzer, beledigend had uitgedrukt omtrent den predikant, en toen Broeder van den Dool dezen verdedigde, ook omtrent deze broeder veroorloofd zou hebben”.
Aanleiding was een vermaning van de predikant bij den doop tot de moeder en getuige van het kind van Arie de Jong (de vader had geweigerd over de doop van zijn kind te staan!). Jacob de Jong erkent na enige aarzeling dat hij den predikant in diens afwezigheid van drift en liefdeloosheid heeft beschuldigd en de ouderling van Den Dool het verwijt gedaan, dat ook hij tot de afgescheiden gemeente had behoord.
Floris van den Dool vindt in dat verwijt liefdeloosheid en verklaart, dat hij tot de Hervormde Kerk wettelijk is teruggekeerd en wel, omdat hij had ingezien dat “die zogenaamde regtzinnige gemeente niet anders dan eene onchristelijke, liefdelooze bende was”.
Jacob de Jong wordt de keuze gegeven om zijne beschuldiging te brengen voor het Eerwaarde Klassikaal bestuur of deze in te trekken. Op 18 april 1851 verklaart De Jong “dat het hem leed doet” en trekt daarmee de beschuldiging in.
185
1879 Aart van den Dool [554] Intrede in de Raad. 319
1885 15 jul. A. van den Dool [554] Raadslid steunt in discussies en besluitvorming steeds het raadslid J. Duym 331
1888 3 jun. A. van den Dool [554]?
Secretaris Ver. Tot Stichting en Instandhouding van den School met den Bijbel
333
1891 24 mrt. A. van den Dool [554] Raadslid benoemd tot lid van de schoolcommissie. 332
1891 13 sept Notaris Brooshooft te Giessendam
maakt een contract op waarbij een groot aantal ingelanden hun tiendrecht ruilden tegen het jachtrecht, waaronder:
Cornelis van den Dool [545] Jan van den Dool [93?] en Dirk Kooiman (voor zichzelf en voor de Diakony Armen van Noordeloos)
Jacobje Terlouw (weduwe van Cornelis van den Dool [543] Gerrit van den Dool [onbekend] Cornelis van den Dool (van Meerkerk) [67]
124
1891 5 nov. Deurwaarder Maquiné te Gorinchem
noemt de namen in een exploit waarin 51 ingelanden de jacht opzeggen, waaronder:
Eigje van der Dool [543?]
125
1892 8 juni Verkoop van de Heerlijkheid Noordeloos en Overslingeland
door veiling in de Doelen te Gorinchem, door notaris Roosendaal. Op 22 juni werd de koop toegewezen aan de Rotterdamse reder Antony van Hoboken van Cortgene.
Koopprijs f 163.475,- guldens. De koper werd na zijn dood opgevolgd door zijn dochter Ambtsvrouwe mevrouw Veder van Hoboken.
Aan deze laatste ambtsvrouwe van de Heerlijkheid Noordeloos en Overslingeland hebben een aantal Doolen vrijwel zeker nog een goede herinnering.
121